Adaköy adı, 1530 Tarihli Tahrir Defteri’nde, Emir Sultan Vakfı içinde 26 haneli, irice bir köy olarak yer almaktadır. Köyün tarihi boyunca Aydaköy, Mebadaköy ve Adaköy adlarıyla anılmıştır. Köy halkının belirttiğine göre, Adaköy Koca Mehmet Paşa adlı Bir Osmanlı Paşasının tımar arazisi imiş.
Koca Mehmet Paşa’nın 1600’lü tarihleri taşıyan dört kızına ait mezar taşları bir başka köy halkı tarafından sökülüp kendi mezarlıklarına taşınmış ve arazi sınırı anlaşmazlığının lehlerindeki delili olarak kullanılmıştır. Köy girişinde rastladığımız harabe konağı yaptıran Rahim Ağa’nın mezarı ise cami avlusu içinde yer alıyor. Mezar taşında “Arnavud hanedanından Beratlı Kamil Ağanın mahdumu Merhum Rahim Ağa Ruhuna Fatiha Sene 1322” yazmaktadır.
Eski köy yerinde bulunan caminin kalıntısı da 16-17. yüzyıl yapı özelliklerini taşıyor. Bütün bu verilere dayanarak; Adaköy’ün 16. yy’ın başlarında eski yerinde kurulduğunu, adını da Susurluk Çayı ve Karadere arasında kaldığından ve özellikle kış aylarında her iki çayın sularının kabarmasıyla bir ada görünümü kazanmasından aldığını söyleyebiliriz.
Adaköy, şimdiki yeri olan Latif Ağa Çiftliği sınırları içine 1958’den başlayarak taşınmış ve üç mahalleden biri olan eski Adaköy, 1961 yılında tamamen terk edilmiştir.
Aşağı Mahalle (Eski Adaköy), Çerkez Mahallesi (Bugünkü Adaköy’ün kuzey kısmı) ve Yukarı Mahalle (Latif Ağa Çiftliği) Cumhuriyet’e kadar üç ayrı muhtarlık olarak yönetilmişti. Hatta 1934 yılında alınan bir karar ile Adaköy (Eski Adaköy), Dursunbey (Balıkesir) ilçesine bağlanmıştır.
Köyün adına XVI. yüzyıldaki kadı sicillerinde rastladığımıza göre eski bir köy olmalıdır. Köyde bugün, yerlilerin dışında, 1880’li yıllarda gelen Çerkes ve Bulgaristan göçmenleri yaşamaktadır. Kuzeyinde Kıztepeler mevkii ile Koşuboğazı arasında ise Dedebayırı mevkiinde yatır vardır. Köy olasılıkla eski yol üzerinde bir durak yeri idi. Nitekim köyün hemen yanından geçen Deveyolları sırtı bunun kanıtıdır
1937 doğumlu Fehmi Gökmen, 1960 yılına kadar eski yerleşim yerinde yaşadıklarını, bu tarihten itibaren şimdiki yerleşim yerine göç ettiklerini anlatmıştı.
GÖREV YAPAN MUHTARLAR: Sabri Gökmen, Ahmet Kutlu, Mehmet Ali Efe, Hamit Güven, Necip Durmuş 1960 öğretmen, İbrahim Battal, İsmail Girgin Remzi İlhan, Mehmet Akay, Hamit Güven, Selim Şekerci, Emrullah Özkan 1997-2004, Fikret Dizbey 2004-2007, Vefa Dizbay, İsmail Sarı.
ÇEŞMELER: Sıtma Çeşmesi Mumlu Boğaz Mevkiinde, Gök Çeşmeleri imece ile yapılmış kaynakları arazide bakımını da Köy halkı muhtarla birlikte yapıyor. 15 hanede kalorifer yanıyor.
KÖYDE EĞİTİM: Köyün ilk öğretmeni, komşu köy Taşköprü’den yetişmiş Kemal Eğin’dir. 1948 yılında Yukarı Mahalle’de bulunan okul, muhtar Sabri Gökmen zamanında yapılmış. Bu binanın yerine de Adaköy İlköğretim Okulu yapılmıştır.
GÖREV YAPAN ÖĞRETMENLER: Nevzat muallim, Kemal Eğin, İlhan öğretmen, Necip Durmuş, Sevim Değer, Hüseyin Aşık Cemil Pars, Davut Özkan, Nazım Doğan, Nebahat Balkan, Şaban Balkan, Sefa Cihan Şükran, Fazile Çukran, Emine Demir, İbrahim Başçı, Mesut Yılmaz, Necla öğretmen, Gönül Özipek, Hürmüz Filiz, Ceyhun Akgüneş, Nail Demir, Tolga Orhan, Sevcan Orhan, Ali İhsan Toprakkale, Nedim Cengiz, Ahmet Arslan, Erkan Demiraslan, Ahmet Yordam. Bugün Burak Yavuz sınıf öğretmeni, Seçil Yavuz anasınıfı öretmeni olarak görev yapıyor. İlkokulda 9 öğrenci, ana sınıfında 5 öğrenci eğitim-öğretim görüyor.
KÖYDEN YETİŞENLER: Öğretmenler: Süreyya Erdem, Ahmet Esen, Cemil Pars, Davut Özkan, Selahattin Özkan, Gülay Acar, Bahar Baştürk, Suna Gökmen, Recep Arı, Çağatay Esen, Sevil Turgut, Bilgi Acar, Mustafa Burhan, Prof. Dr. Behçet Güleç (Gazi Üniversitesi) Mehmet Aydınlık, Recep Arı, Sülbiye Toy, Tarkan Girgin, İrem Yüken. Elektrik mühendisi Ahmet Şenyavuz, Kenan Kahraman (Kütüphane Müdürü) Sağlıkçılar: Sibel Beki, Nazlı Dizbay, Kübra Hası, Tuğgün Gökmen, Göz Hastalıkları Uzmanı Doktor Suzan Gökmen. Polis Mustafa Şekerci, Mehmet Altay, Zafer Kutlu. Veteriner: Burak Gökmen, Kurtuluş Altay ve Ufuk Yüken, Binbaşı Osman Ortaköylü, Astsubay Furkan Dizbey, Doğukan Sarı, gazeteci Erhan Güleç, memur Recep Paşalarlı. Mazlum Ada, Cavit Turna iş insanı. Köyde 120 hanede 351 nüfus yaşıyor.
GEÇİM KAYNAKLARI: Köyde çiftçilik ve hayvancılık yapılmaktadır. İzmir-İstanbul otoyolu üzerinde bulunan dinlenme tesislerinde 10 kişi, organize sanayi bölgesinde 4 kişi, Hastavuk tesislerinde3 kişi çalışıyor.
11000 dönüm arazinin yarısı sulak. Sulanmayan arazide ayçiçeği, nohut, buğday gibi bitkiler ekiliyor. Sulak arazide domates, salça biberi, yonca, mısır ekiliyor. Köyde belediye kantarı ve domates, biber indirme rampası var. Ürünler su ile indiriliyor. İki, üç parselde armut fidanı dikilmiş. Sulama artezyenden yapılıyor. Muhtar yeraltı suyunun azaldığını, su çekiminin zorlaştığını söyledi.
Koyun ve inek besleniyor. 1000 dönüm mera var. Köyde tahmini 110 traktör var. Köyün yanında geçen Küçük Karadere Çayı, Balıkesir il sınırını ayırıyor. Bu dere Paşalar, Bostandere, Karapürçek yanından geçen çay. Çeltikçi sınırları içinde Kocaçay ile birleşip, Karacabey’e doğru akıyor.
Önceleri şeker kamışı, tütün, susam ekilirdi. Şeker kamışı Nevzat Akay’ın mengenesi ile çekilirdi. Mengene öküz ya da at ile çevrilirdi. Suyu çıkarılınca kazanlarda kaynatılır, pekmez yapılırdı. 1970’li yıllara kadar karpuz pekmezi yapılırdı. 2025 yılında Kadir Hası karpuz pekmezi yapmış.
Tapulama 1977 yılında Muhtar Remzi İlhan zamanında geldi. Ali Hası, Hasan Yelen, Rasim Şentürk, İdris Acar bilirkişi idiler. Kantar Muhtar Selim Şekerci zamanında 30 tonluk kantar 30000 lira bedelle 1991 yılında yapıldı. Domates biber indirme rampası Muhtar Emrullah Özkan zamanında 2000 yılında yapıldı.
Orman Müdürü Selahattin Sönmez zamanında Mumlu Boğaz mevkiinde 1998 yılında fıstık çamı Muhtar Emrullah Özkan zamanında dikildi. 2000 yılında 800 metrekarelik 30 parsel arsa dağıtımı Muhtar Emrullah Özkan zamanında yapıldı. Muhtarlık binası düğün salonu 1999 yılında muhtar Selim Şekerci zamanında başladı, muhtar Emrullah Özkan zamanında bitirildi. Emrullah Özkan’ın kahvesi 1950 yılından beri açık, kaloriferli.
KÖYDE ULAŞIM: 1990 yılında Muhtar Selim Şekerci zamanında M23 otobüs alındı. İbrahim Oruç şofördü. İkinci otobüs 1992 yılında aynı muhtar zamanında alındı. Şoför İsmail Uslu idi.
AFETLER: 1964 depremi sonucunda ağır hasar gören evlerin yerine yeni evler inşa edilmiş. ev sahipleri Fazlı Turgut, Bahri İlmeç, Lütfi Dilek, Ali Ba, Osman Sağlık, Aziz Yüken, Fahri İlmeç, Zakir Döngel, Mehmet Keskin, Ahmet Meder.
KÖYDE SPOR: Öğretmen Davut Özkan önderliğinde köyde voleybol gelişmiş. Mustafakemalpaşa ve Susurluk’ta düzenlenen voleybol turnuvalarına katılmışlar. Şampiyonluklar yaşamışlar.
Susurluk’ta 1983 yılında yapılan voleybol turnuvasında, Mustafakemalpaşa yapılan voleybol turnuvasında şampiyonluklar kazanılmış. Ayrıca muhtelif yıllarda da yapılan voleybol turnuvalarında şampiyonluk yaşanmış. Voleybol maçlarında Davut Özkan, Mehmet Şenyavuz kaptanlık yaparlardı.
Adaköy Gençlik Spor Kulübü 1978 yılında kurulmuş, 2005 yılında başkan Tekin Arı zamanında kapanmış. Forma renkleri yeşil-beyaz olan kulübü çevre köylerde düzenlene futbol turnuvalarında başarılı sonuçlar alarak, kupa almış.
KAYNAK KİŞİLER: Muhtar İsmail Sarı, Emrullah Özkan, Vefa Dizbey, Tahir Ferik, Fehmi Gökmen 1937 doğumlu, çiftçi, emekli, köyün ilk okuyan kişisi, Mustafakemalpaşa Muhtelif Gayeli Okul mezunu, Turan Ateş, Cavit Turna, Zerda Karagül, Ali Karagül, Tekin Arı, Ahmet Esen, Fuat Gökmen, Kadir Hası,Patikalar Dergisi Sayı: 20. Rasim Balaban Emekli Öğretmen-Araştırmacı Yazar.
