BEHRAM’DAN İZLENİMLER

Halk arasında ‘Mağram’ olarak bilinir. 93 muhacirleri geldiğinde aralarında en yaşlı kişinin Behram Nine olmasından köyün adının buradan geldiği söylenmektedir. Mustafakemalpaşa’nın 1 km çıkışında Gerede Mezarlığı adında bir yerleşim yeri var. Behram’a önceleri 15 hane manav gelir, yerleşir.

Köye gelen 93 göçmenleri önce köy yanındaki Kocaçeşme denilen mevkie yerleşirler. Daha sonra manavlarla şu anki Berham Köyü’ne yerleşirler. Bu göçmenler Bulgaristan’ın Kızanlık bölgesinde gelen 93 muhacirleridir.

GÖREV YAPAN MUHTARLAR: Mehmet Demir, Bekir Aydın, Ahmet Cengiz, İbrahim Cengiz, Niyazı Orhun, Ahmet Demir, Ali Arı, Hüseyin Gedik, Mustafa Gülec, Beytullah Zeybek, Zeki Aybey, İsmail Bahadır, Bekir Aydın, Ekrem Aydın, Selahattin Turgut.

Köyde 75 hanede 28 nüfus yaşıyor. 205 seçmen var. Muhtarlık binası 1996 yılında muhtar Zekeriya Aybey zamanında köy halkı işbirliği ile yapıldı.

KÖYDE EĞİTİM: 1940’lı yıllarda köy odasında okul açılır. Eğitmen Abdullah Özen öğretmendir. 1963 yılında tek sınıflı okul yapıldı. 1990’lı yıllarda taşımalı sisteme geçilmesiyle okul kapandı. 10 öğrenci Mehmet Akif Ersoy İlk-Ortaokulu’na taşınıyordu. 2025 yılında sadece 2 öğrenci liseye taşınıyor. Okul lojmanında köy imamı oturmaktadır. 2025 yılında lojmanda oturan yok.

GÖREV YAPAN ÖĞRETMENLER: Eğitmen Abdullah Özen, Mahmut Ayaz, Yüksel Öğretmen, Muzaffer Öğretmen, Oktay Öğretmen, Mehmet Böcekler, Osman Ayan, Mustafa Öğretmen, Muhyeddin Polater.

CAMİ VE KÖY KONAĞI: Köy camisi 1951 yılında Minevizli (Yalıntaş) Kamil Usta tarafından imece usulü yapıldı. Ağaç minaresi vardı. 1960’lı yıllarda muhtar İbrahim Cengiz zamanında Süleyman Ustaya yaptırıldı. 72 basamaklı minare hala kullanılıyor. Veli Ağa’nın konağı, köye gelen misafirlerin uğradığı ev olduğu söylendi.

BEHRAM KÖYÜ GÜZELLEŞTİRME VE KALKINDIRMA DERNEĞİ: 1967 yılında Sami Türker ve Niyazi Orhon önderliğinde kurulur. İlk başkanı Sami Türker. Spor yapmak, köy gençlerini bir araya getirmek ve sosyal faaliyetler yapmak amacıyla kurulmuş.

Hidayet Yıldırım’dan sonra dernek başkanlığını Celil Kocaman yürütüyor. Dernek, Sami Türker’in başkanlığı sırasında 1967 yılında cami minaresine hoparlör takılır. 10.7.1966 tarihinde Çayır Çeşme mevkiindeki gölün çevresine kavak dikilir. 20.10.1968 köy okuluna çeşme getirilmesi hakkında Behram Köyü Güzelleştirme ve Kalkınma Derneği Başkanı Hüseyin Gedik ve üyeler kendi aralarında toplanarak okula su getirilmesi için karar almışlardır. 17.7.1967 tarihinde Behram Köyü Güzelleştirme ve Kalkınma Derneği Sami Türker başkanlığında toplanarak köyümüz minaresine hoparlör takmak için karar vermiştir.

Behram Köyü Güzelleştirme ve Kalkınma Derneği 10.3.1966 günü Sami Türker başkanlığında toplanarak köy orta malı olan Çayır Çeşme mevkiindeki gölün etrafına kavak fidanı dikilmesine karar vermiştir. 12.3.1976 tarihinde başkan Rahmi Türker Behram Köyü İlkokulu’nun ön cephesinin duvar çekilmesi için gerekli malzemenin alınmasına karar verilmiştir.

Behram Köyü Güzelleştirme ve Kalkınma Derneği 8.10.1979 Pazartesi günü Sami Türker başkanlığında toplandı. Köyümüzün içme suları azaldığından zaman zaman tamamen kesildiğinden köy içinde içme suyu için bir kuyu açtırılmasına karar verilmiştir.

30.10.1980 tarihli karar Selami Arı başkanlığında derneğimiz toplandı. Köyümüz ilkokulunda saat bulunmadığından öğrencilerin faydalanması için okula 1 adet duvar saati alınmasına karar verildi. 18.10.1997 tarihinde derneğimiz Bahattin Türker başkanlığı toplandı. Doğancı Doğan Spor gençlik Kulübü’nün düzenlemiş olduğu turnuvaya katılma kararı alınmıştır. 18.1.1991 tarihli dernek kararı başkan İsmail Demirtaş’ın toplanıldı. Gençlerimize spor imkânları sağlanarak kaymakamlık makamının müsaadesi ile düzenlenen Demireli köy turnuvasına katılmasına karar verildi. 19.10.1995 tarihli karar derneğimiz Ahmet Tutuk başkanlığında toplandı. Gençliğin sportif faaliyetlerde bulunması ve futbol maçı için Karaoğlan Köyü Spor Kulübü turnuvasına katılmasına karar verildi.

KÖYDE SPOR: Berham Köyü spor takımının forma rengi sarı-lacivert. 1980 yılında İncilipınar’daki turnuvada 3., 1996 yılında Döllük Köyü turnuvasında 2., Şenöz halı saha turnuvasında 2., 1987 Karorman Köyü futbol turnuvasında 2. olarak kupa almışlardır.

KÖYÜN GEÇİM KAYNAKLARI: Köyde 2000 koyun, 1500 inek, 50 keçi besleniyor. Günlük 3-5 ton süt üretiliyor. Sütleri Damızlık Kooperatifi ve Lermioğlu şirketi alıyor. İlçeye yakın olması dolayısıyla pazarcı esnafı var. Ürettikleri ürünleri pazarlara götürüyorlar. Her hanenin bahçesinde aile ihtiyacını karşılayacak kadar sebze ekiliyor, meyve ağaçları var.

2010’lu yıllara kadar yaklaşık 2000 dönüm şeftali bahçesi vardı. İstanbul, Adapazarı, Zonguldak, Afyonlu tüccarlar köye gelerek kasalara konulan şeftalileri kamyonlarına yüklerlerdi. Ekonomik değeri azaldığı, bakım masrafları yükseldiği için şeftali ağaçları söküldü. Şu anda dört beş hanede yaklaşık 200 dönüm şeftali bahçesi var. Balıkesir ve ilçe pazarında tüketime sunuluyor.

2013 yılında muhtar Selahattin Turgut zamanında köy halkı kendi arasında şeftali şenliği yapıldı. En güzel şeftali yetiştiren yarışması yapıldı. 1. 2. ve 3. ye ödül verildi.

Köy B sınıfı orman köyü statüsünde. Ormanda meşe, fıstık çamı, bodur ağaçlar, ahlat, armut, davulga, ıhlamur ağaçları var. 2016 yılında Bayır Mevkiine Mustafakemalpaşa Orman İşletme Müdürlüğü tarafından fıstık çamı ve ceviz fidanı dikildi. İlçede Marem kavunu olarak bilinen özel bir kavun türü vardı. Bu kavun 2000’li yıllara kadar geçim kaynağı idi. Şimdilerde birkaç hanede yiyecek kadar ekildiği söylendi.

MAĞRAM KAVUNU: Hoş kokulu erken yetişen, dışı çitili ve tatlı bir kavun, bu köyde çok yetiştiriliyordu. 4000 dönüm ekilebilir arazi, 1000 dönüm mera var. 1980’li yıllarda Mustafakemalpaşa Çayı’ndan kum alınmaya başlandı. Çayın kenarında tarlası olanlar, kum ocakları sahiplerine kumunu satmışlar. Tarlalar gölet haline gelmiş. TOKİ Lalaşahin Mahallesi’nde toplu konut yaparken tarla sahipleri ile sözleşme yapılarak oluşan gölcükler doldurulmaya başlanmış ve tarım alanı olarak kullanılacak.

Köyde 70 traktör, iki kahvehane var. Köy kahvesini 7 yıldan beri köyün damadı Ekrem Bozkurt işletiyor. Köyün etrafında 1970’li yıllara kadar her hanenin birer dönüm üzüm bağları vardı. Üzümler toplanır, pekmez kaynatılırdı. Toprağı da Kapaklıoluk Köyünden getirilirdi. Köyün alt yapısı 1995 yılında yapılmış. Köyün alt yolu üzerinde Bilbeyler tarafından yenilenen çeşme var. Çeşme gürül gürül akıyor. Yanına bir de oturma terası yapılmış. Çeşmenin yanında çok yaşlı, kalın gövdeli dut ağacı adeta geçmişten bir şeyler anlatıyor. Köyde yıllarca ipekböceği beslenmiş.

ARIKOĞLU ÇEŞMESİ: Behram Köyü yolu üzerinde 100 yıl önce Meliköylü Halil Ağa tarafından yaptırılmış. Günümüzde de hala akmakta. Bu çeşme Halil Ağa’dan sonra oğlu Mustafa Arık bakımını yapmış. Günümüzde de Mustafa Arık’ın oğlu Mustafa bakımını yapmaktadır. Bize bu bilgileri veren 75 yaşındaki Mustafa Arık, çeşmenin suyu 1992 yılında kesildi. Borularını kontrol ettik. Borular o zamanları toprak künk olarak döşenmiş. Kontrol sonunda 80-100 metre ötede borunun içine ağaç kökleri girmiş ve suyu kesmiş. Buraya kadar olan boruları değiştirdik. Su akmaya başladı. Suyun kaynağını bilmiyoruz diye anlattı. Çeşmenin önünde bulunan yarım dönümlük boşluk dedem tarafından tahsis edilmiş. O zamanlar yoldan geçen öküz ve at arabacıları burada dinlenirlermiş. Hayvanlarını yemlerler, sularlardı. Gelen geçen insanlar da su içerdi.

1962 yılında köyün içinden geçen Kör Dere aşırı yağıştan dolayı taşar. Ahmet Yavuz’un damı, Mehmet Sağdıç’ın (Koca Mehmet) evi yıkılır. Can ve mal kaybı olmamış. Komşular, imece ile yardım yapmışlar, buğday toplamışlar. Köyün çıkışında yaşlı bir çınar ağacı var. Yanında da su kuyusu bulunmakta, gövdesi boş olan çınar ağacını 88 yaşındaki Ahmet Seymen’e sorduk. 3 yıllık ilkokul mezunu Ahmet Seymen, 1996 yılında çevre yolu açıldı. Çınar altında Hıdırellez etkinlikleri yapılırdı. Salıncaklar kurulur, maniler söylenirdi. Ramazan ve Kurban Bayramı etkinlikleri de bu çınarın altında yapılırdı. Çınarın, tahmini olarak 500 yaşında olduğunu ifade etti.

KÖYDE İLKLER: Mehmet Seymen 1964 model Skoda marka araç alır. 1964 yılında yolcu taşımaya başlar. Köyden ilçeye, ilçeden köye yolcu taşımış. Bazen de gelin arabası olmuş. Askerde askeri araç sürmüş, asker ehliyeti almış. 1966 yılında da sivil ehliyet alır. Aracı aldığında benzin 90 kuruş, yolcu ücreti de 75 kuruştu.

İlk bisikleti 1950 yılında Hamit Çelik getirmiştir. İlk traktör Sami Türker (çarpılı masaris), ilk radyo Hakkı Altın, ilk gramofon Efe İsmail, ilk televizyon Hakkı Altın tarafından köye getirilmiştir. Köye elektrik 1973 yılında geldi. Köylüden 50 bin lira katılım payı alındı. İlk şebeke suyu muhtar Hüseyin Gedik zamanında geldi.

KAYNAK KİŞİLER: Selahattin Turgut, Ekrem Aydın, Ekrem Bozkurt, Hüseyin Günhan, Ahmet Seymen, Celil Kocaman, Ahmet Aydın, Patikalar Dergisi Sayı: 96