KOSOVA’DAN İZLENİMLER

Köy, 1877 Osmanlı Rus Savaşı’nda Bulgaristan’ın Kosva Köyü’nden gelenler tarafından kurulmuştur. 93 muhaciri olarak biliniyorlar. Köyün adı Cumhuriyetin 50. yılında Kosova olarak değiştirilir. İzmir Bursa yoluna 3 km uzaklıkta olan köyde 120 hanede 320 nüfus yaşıyor. Köyün seçmen sayısı 261 kişidir. Bursa-İzmir yolundan köye dönüşte (Şimdiki üst geçidin yapıldığı yer.) Arıburnu Karakolu varmış. Günümüze karakol binasından bir eser kalmamıştır.

Bulgaristan’dan gelen Muhacirler, Mustafakemalpaşa Tahıl Meydanı civarında yerleşirler. Burada çok sinek olduğundan duramazlar, zamanın yerleştirme komisyonu tarafından şu anki köye yerleştirilirler. Kosova Köyü, Bulgaristan’dan gelen 13-14 hane, 93 Muhacirleri tarafından kurulmuştur. Bulgaristan’dan geldikleri yörenin adı Kosova olduğu için köy Kosova adını almıştır.

Yunan askerleri ve eşkıyalara Rıza Turgut Dede, mavzeri ile ateş eder, onları kovalarlar. Köyden Deli Arif, Kavakdere Mevkii’nde sıkıştırdığı askerlerden birini öldürür. Bunu duyan Yunan komutan ve askerleri köyü basarlar, halkı toplarlar, Deli Arif’i bulurlar ve meydanda döverler. Yunan askerleri ile Kuva-i Milliye arasında çatışmalar olur, Yunan askerlerinin kaçarken köyü yaktığı anlatılır.

KÖY MUHTARLARI: Abdullah Burhan, Sait Şahin, Halil Oruç, Hüseyin Meder, Abdullah Eren, Recep Salım, Cavit Ertan, Selami Salım. (5. Dönem)

KÖYDE İLKLER: İlk radyo Abdullah Eren tarafından alınır. İlk bisikleti Hüseyin Uslu alır. İlk traktörü Hüseyin Çavuşların Mehmet Gökçe alır. İlk televizyonu Mustafa Asa alır. Köye elektrik 1976 yılında verilir.

TARIM VE HAYVANCILIK: Köyde hayvancılık (koyun, inek) besleniyor. Her evin bahçesinde arı kovanları var. Birkaç bahçede kara kovan olduğunu gördüm. Çiftçilik (buğday, arpa, yulaf, ayçiçeği) ekiliyor. 2004 yılında iki tarlaya yaklaşık 200 zeytin fidanı dikildi. Köyde 3000 dönüm ekilir arazi, 300 dönüm mera var. Köyde şu anda beş tavuk hane faal durumda. Etlik piliç bakımı yapılmaktadır.

TAVUK HANE SAHİPLERİ: Bedri Dürmüş, Ahmet Canbaz, (Hanesini Muhammed adında Suriyeli satın aldı.), Recai Eren (Rahmetli oldu, şimdi damat işletiyor.), Dursun Meder, Cemalettin Burhan, Sebahattin Yavuz, Sadettin Tekin, İsmail Uslu, Selami Salım, Mustafa Dürmüş (Boş kümes).

Köyün girişinden, su deposuna kadar, yol boyu kenarlarına 2019 yılında 300 adet çınar, ıhlamur, yaban kestanesi ağaçları dikilmiş. 1996 yılında Osmandere, Kocabuzağlıklar ve Dumandere mevkilerine yaklaşık 3500 dönüm fıstık çamı fidanları dikilmiş. Şu anda fıstık çamı ormanı oluşmuş. Köye anayoldan girişin sol tarafı Boğazköy fıstık çamı korusu 1988 yılında oluşturulmuş.

Köyün ormanlarında ve çevresinde; fıstık çamı, ıhlamur, meşe, telli kavak, gürgen, kızılcık, mezarlık servisi, söğüt ağaçları var. Ayrıca her evin bahçesinde yerli ceviz ağaçları yetiştirilmiş.

SS KOSOVA TARIMSAL KALKINMA KOOPERATİFİ: 2012 yılında kurulur. Selami Salım, Turgut Meder, Hayri Dürmüş, Levent Mendir, Aydın Ertan, Vedat Altın, Sedat Altın, Sedarettin Yavuz, Vedat Altın kurucu üyeler. Vedat Altın süt toplayıcısı. Günde ortalama 1500 litre süt toplanıyor. Sütleri Sütaş firması alıyor.

Kooperatifin ilk başkanı Turgut Meder, şimdiki başkanı Selami Salım. Süt toplama tankı ve elektrikli süt tartı aleti var. Köyün mezarlık çıkışındaki eski tavuk haneyi Şenol Silay kiralamış. Tıbbi aromatik bitki kurutma tesisi yapmış. Tesisin yanındaki tarlaya aromatik ebegümeci, peygamber çiçeği, oğulotu ekmiş. Tarlada suni gübre kullanmıyor. Ağaç sarmaşığı, defneyaprağı gibi ürünleri toplayıp, tesisteki fırında kurutuyor.

Köyde Erdal Birtem’in çalıştırdığı kahvehane, belediyeden kiralanmış. Şu anda Nusret Şeker çalıştırmaktadır. 1978 yılında yapılan bu bina muhtar Abdullah Eren zamanında yapılmış ve Köy tüzel kişiliğine ait iken 2019’da büyükşehir yasası gereği ilçe belediyesine devredilmiştir. Kemalettin Eren’e ait kahvehane de açık. Köyün eski kahvecisi. Çay o gün 2,5 lira.

DOĞAL ORTAM

KARALEYLEK (CİCONİA NİGRA): Köy halkından Melih Recep Salım 2020 yılı mayıs ayında Koca Çeşme mevkiinde karaleyleği görüyor. Fotoğrafını çekiyor, leyleğin 5 yıldan beri aynı yerde gördüğünü söylüyor.  Yerel internet sitelerinde haber olarak yer alıyor. Köyde iki leylek yuvası var. Biri cami kubbesi üzerinde, diğeri de elektrik direği üzerinde. Her yıl gelirler, yuvalarını tamir ederler. Yavrularını büyütüp, uçururlar ve göç ederler. Leylekten çok daha ürkek bir tür olan karaleylek, leylek kadar sessiz bir kuş değildir. Beyaz karnı ve kuyruk altı örtüleri dışında simsiyahtır; yakından tüylerinin parlak yeşil ve mor olduğu fark edilir. Yaşlı ormanlarda ve kayalıklarda yuva yapar, bataklık ve tatlı su kenarlarından beslenir. Göç sırasında çoğu kez leylek sürülerine katılır. Yaz sonunda Afrika’dan ülkemize gelir, bir kısmı Anadolu’da ürerken, büyük kısmı İstanbul üzerinden Avrupa’ya geçer. Sonbaharda Afrika’ya tersine göç başlar. Ülkemizde az sayıda alanda kışlama kayıtları vardır. Karaleylekler yaz göçmeni kuşlardır. Türkiye`de ve Avrupa`da korunan türler arasında yer alır. Sayıları beyaz leyleklere oranla çok daha azdır. Beyaz leyleklere göre insana daha yabani ve ürkek dururlar. Beyaz leylekler yerleşim alanlarına yakın yuva yaparken bunlar yerleşim alanlarından daha uzak yerlere yuvalarını yaparlar. Türkiye`de birçok kişi belki hiç karaleylek görmemiştir. Yaşam alanlarının bozulması, ormansızlaşma, sulak alanların kurutulması, yoğun tarım ilaçları ile zehirlenme popülasyonlarının hızla azalmasına neden olmaktadır. (Bu bilgi https://www.turkiyenincani.org/turkiyedekidurum/101odaktur/ internet sitesinden alınmıştır.)

Karaleylek, tenha ve bozulmamış alanları sevdiği için vahşi doğanın bir sembolüdür. Onun varlığı, doğal yaşam alanlarını korumanın ne kadar önemli olduğunu hatırlatıyor. Kekik, kızıl bacak, kazayağı, gelincik, semizotu ebegümeci vb otlar var. Çimen mantarı, melki ve sıraca mantarları bulunuyor.

Domuz, çakal, kurt, tilki gibi yaban hayvanları var. Keklik yaşardı, ancak yok oldu. Köy arazisinde çok çeşme var. Köyün altında söğüt ağaçları arasında en eski Küçük Çeşme var. Suyu kaba. Köy koyunlarının yıkandığı merdivenli havuz var. Koca Çeşme de en eski çeşmelerden. Bu iki çeşme köy kurulduğunda varmış.

İL BÜTÇESİNDEN YAPILAN YARDIMLAR:

KOSOVA: Vilayet bütçesinden 4500 lira yardım yapılmış olup, içme suyu 530 metre mesafeden demir boru ile getirilerek, suyu aynı zamanda 50 metre yukarıya çıkarmak için motor alınmıştır. Su için 20 tonluk bir depo yapılmış, ikinci depo da inşaat halinde olup köy içine de 4 adet çeşme yaptırılacaktır. Boruların döşenmesine başlanmıştır. Ayrıca köy sandığından 1500 lira sarf edilmiş, 1120 lira karşılığında imece ile çalışılmıştır. (Kaynak: 01 Ocak 1952 tarihli Ataeli Gazetesi) Köye içme suyu 1966 yılında Sarp Dere’den getirilmiş.

KÖYDE RAMAZAN HAZIRLIKLARI: Evlerde temizlik ve badana yapılır. Yufka, komşu kadınları tarafından imece usulü pişirilir. Muhtar Selami Salım’ın evinin avlusunda toplanan komşu kadınları yufka pişiriyorlardı. Bazısı hamur tutuyor, bazısı hamuru oklava ile açıyor, bazısı da yufkayı fırında pişiriyor. Bugünkü imecede Ayfer Aybey, Fevziye Aybey, Havva Şeker, Recebiye Salım, Seniye Salım, Şenel Salım, Hatice Mendir, Gülten Şeker vardı.

Davulcu tutulur. 1941 doğumlu Fahri Kandır muhtar Abdullah Eren zamanından beri ramazanda davul çalıyor. Bu yıl da sahurda köy halkını uyandıracak.

ASKERE, HACCA VE UMREYE UĞURLAMA: Askere gidecek gençler için köy meydanında toplanılır, dua edilir, vedalaşılır. Askere harçlık verilir. Hacca ve umre ibadetine gidenler için köy halkı cami yanında toplanır. Dua edilir, vedalaşılır. Dönüşte de aynı yerde karşılanır. Bu törenlerde bayrak asılır, arabaların önüne bayrak bağlanır.

KÖYDE YEMEK KÜLTÜRÜ: 9 Mart 2024 Cumartesi günü muhtar Selami Salım’ın evine misafir olduk. Yemek kültürü araştırması yaptık. Kış kilerinde neler var diye sorduk. Misafirlere kırma (kırmana) böreği ikram ediyorlar. Böreği kuru yufkaların arasına pırasa-lor ve koyarak fırında pişiriyorlar. Bütün patlıcanın yarılarak arasına kırmızı biber-lahana koyarak üzeri asma yaprağı veya lahana ile sarılarak ince iple veya mısır başağı sapı ile bağlanan turşu, biber, domates kurusu var. Ahlat turşusu kurulmuş. Suyu içiliyor. (Toplanan ahlatlar yıkanır, temiz bidonlara-fıçılara konur, çeşme suyu ile doldurulur. Güneşli alanda bekletilir. Arada bir havası alınır. Suyu sade içildiği gibi içine şeker konularak tüketilir.)

KÖYDE EĞİTİM: İlkokul 1960 yılında şimdiki köy kahvesinin olduğu yerde küçük barakada açılır. Şimdiki mevcut okul 1991 yılında önceki okul yıkılarak inşa edilir. Okul 1993 yılında kapanır ve Adaköy İlkokulu’na taşınır. Adaköy İlk-Ortaokulu kapanınca öğrenciler Çeltikçi Şehit Fedai Çakır İlk-Ortaokulu’na taşınıyor. Taşınan öğrenci sayısı 10, ilçedeki liselere de 5 öğrenci taşınıyor.

2025-2026 Eğitim-Öğretim yılında ortaokul öğrencileri Koşuboğazı Ortaokulu’na, ilkokul öğrencileri ise Çeltikçi Şehit Fedai Çakır İlkokulu’na taşınıyor.

OKULDA GÖREV YAPAN ÖĞRETMENLER: Nezahat İşler, İltekin İlkönen, İhsan Dumanoğlu, Hasan Hüseyin Özbudun, Şaban Çeşmeci, Güleser Saraç, Abdullah Şentürk, Aslan Silacı, Fuat Gürcüoğlu, Halime Çalışkan, Bahattin Canbaz

OKULDAN MEZUN OLUP, MESLEK SAHİBİ OLANLAR: Bahattin Canbaz, Vedat Gökçe, Kadriye Gökçe (öğretmen),  Adem Bayın, Celal Arman (polis), Nazlı Eren (Öğretim Görevlisi), Emine Dürmüş, Serap Altın, Aycan Canbaz (hemşire)

OKULUN İLK ÖĞRENCİLERİ: Refiye Çakır, Ayfer Burhan, Gülbiye Arman, Kaniye Us, Müesser Deniz, Fikriye Erten, Sadriye Asa, Hediye Gökçe, Havva Oruç, Safinaz Canbaz, Seyhan Eren, Necmiye Canbaz, Ayşe Us, Neziye Kandır, Fikri Beyri, Sebahattin Yavuz, Mustafa İnci, Hasan Erten, Hayri Dürmüş, Muhsin Şeker, Hanit Şeker, Fahrettin Aybey, Remzi Uslu, Cezmi Şencan, Hüsmeb Asa, Mustafa Canbaz, Enver Asa, Fehmi Aybey, Nafiz Durgut, Mehmet Meder, Kani Aybey Mehmet Canbaz. Ahmet Canbaz Çeltikçi İlkokulu’ndan 5. sınıfa nakil geldi.

OKULUN İLK MEZUNLARI: Refiye Çakır, Ayfer Burhan, Kaniye Us, Müesser Deniz, Fikriye Erten, Safinaz Canbaz, Fikri Beyri, Sebahattin Yavuz, Hasan Erten, Hayri Dürmüş, Remzi Uslu, Cezmi Şencan, Hüsmen Asa,  Muhsin Şeker, Fahrettin Aybey, Nafiz Durgut, Mehmet Meder, Kani Aybey Mehmet Canbaz.

Okul bahçesinde 14 sedir ve 5 çam ağacı vardı. Fidanlar, 1978 yılında öğretmen Şaban Çeşmeci zamanında dikilmiş. 2024 yılında muhtar Selami Salım’ın girişimleriyle köye okul öncesi sınıfı açılır. İlk öğretmeni Bahar Dürmüş, şimdi ise Ferda Erçin görev yapıyor. Okulda 5 öğrenci var.

ULAŞIM: Köye günde üç defa yolcu minibüsü yolcu taşıyor.

SOSYAL DONATILAR: 1985 yılında muhtar Recep Salım zamanında Vali Zekai Gümüşdiş’in katılımıyla köy konağı açılır. Köy konağı şu anda, muhtarlık odası, doktor muayene odası, kooperatif odası, alt katta süt toplama tankı var.

SAĞLIK: Dr. Yunus Taş her hafta Çarşamba günü köye gelerek sağlık hizmeti veriyor. Şu anda Dr. Caner Aköz 15 günde bir köye gelip, hastaları muayene ediyor.

SPOR ETKİNLİKLERİ: Köyün girişinde, yolun altında Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından Köy Hizmet Binası ve halı saha inşa edilmiş. 2021 yılında Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş ve Mustafakemalpaşa Belediye Başkanı Mehmet Kanar’ın katılımıyla açılışı yapılmış.

KOSOVA KALKINDIRMA VE GÜZELLEŞTİRME DENEĞİ: Dernek 2022 yılında kuruldu. Kurucu başkanı Cemali Aybey, şimdiki başkan Enes Şencan. Dernek, köy gençlerinin birlik beraberlik duygularını geliştirmek için sosyal ve sportif faaliyetlere destek veriyor. Köy gençlerinden bir futbol takımı oluşturuyor, çevre köylerde düzenlenen futbol turnuvalarına katılım sağlanıyor. Futbol takımı, 2019 yılında Yamanlı köyler arası turnuvada dördüncü olmuştur. Güllüce Halı saha turnuvasında Kosova Gençlik 3. Oldu. 2018 yılında Karacabey Orta Sarıbey Köyü futbol turnuvasında ikinci, 2023 yılında düzenlenen Çeltikçi futbol turnuvasında ikinci olarak kupa almıştır.

KARDEŞ ÜLKEDEN ZİYARET: 24-02-2012 tarihinde Türkiye-Kosova kardeşliğinin güzel bir örneğinin sergilendiği gezide, köyün gelenek ve görenekleri hakkında Kosova Köyü Muhtarı Selami Salım’dan bilgiler alan misafir heyete köy kadınları tarafından hazırlanılan Türk mutfağının eşsiz tatları ikram edildi.

Köylülerle sohbet eden Kamanice Belediye Başkanı Shaip Surdulli, geziden büyük keyif aldıklarını söylerken, Türk misafirperverliğinden duyduğu memnuniyeti dile getirerek, Kosova Köyü halkına ziyaret heyeti adına teşekkür etti.

Mustafakemalpaşa Belediyesi tarafından 29 Aralık 2023 tarihinde düzenlenen ‘Cumhuriyetimizin 100. Yılında Mustafakemalpaşa’nın 100 Yöresel Lezzetini Geleceğe Taşıyoruz’ Etkinliğinde Kosova Köyü kadınları stant açarak soğan aşı ve bulamaç yemeklerini tanıttılar.

TANITIMA KATILANLAR: Şenel Salım, Nesrin Arman, Fevziye Aybey, Seniye Salım, Ayfer Aybey, Yasemin Dürmüş, Firdevs Eren, Neriman Dürmüş, Bahar Dürmüş, Selinay Kandır.

KAYNAK KİŞİLER: Selami Salım, Melih Recep Salım, Aydın Ertan, Recep Aybey,  Levent Mendir, Hayri Durmuş, Fahri Kandır, Recebiye Salım. Patikalar Dergisi 55. sayı