Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, tavuk eti fiyatlarının marketlerde arttığını ancak bu artışın üreticiye yansımadığını belirterek; “Üreticinin tavuk başına alacağı ücret sürdürülebilir seviyeye getirilmelidir” dedi.
Kanatlı sektörüne ilişkin değerlendirmelerde bulunan Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, kanatlı sektöründe, 412 damızlık ve kuluçkahane, 7 bin 807 ticari etlik, 2 bin 837 ticari yumurtacı olmak üzere toplam 10 bin 992 işletme ve 20 bin 222 kümeste üretim yapıldığını bildirdi.
Sektörde yaklaşık 500 bin kişinin (üretici, çiftçi, esnaf, ilaç, yem, yan sanayi, nakliye, pazarlama dahil) istihdam edildiğini, 2 milyon kişinin bu sektörden geçimini sağladığını belirten Bayraktar, sektörün yıllık cirosunun 5,5 milyar lira civarında olduğunu, 2020 yılı kanatlı eti ve ürünleri ihracatının ise 511 milyon dolar civarında seyrettiğini aktardı. Broiler üretiminde bir yanda sayıları 18 civarında olan entegre firmaların diğer yanda ise o entegre firmalara fason üretim gerçekleştiren ve sayıları 14 bini bulan irili ufaklı yetiştirici işletmelerin yer aldığını söyleyen Bayraktar; “Yani bir taraf işin üretim ayağını oluştururken diğer taraf tedarik, kesim, pazarlama ve finans ayağını oluşturuyor. Son 1,5-2 yılda gerek Irak pazarında yaşanan sorunlar gerekse pandemiye bağlı talep daralması sektörü sıkıntıya soktu.” ifadelerini kullandı.
‘FİYATLARDAKİ ARTIŞA RAĞMEN ÜRETİCİ İSTEDİĞİ GELİRİ ELDE EDEMEDİ’
Son günlerde salgında normalleşmenin sağlanması, yaz ayıyla birlikte mangal sezonunun açılması ve turizmde hareketlenmenin marketlerde tavuk eti ürünlerinin fiyatlarında artışa neden olduğuna dikkati çeken Bayraktar, buna rağmen üreticilerin istedikleri gelirleri elde edemediklerini vurguladı.
Üretim maliyetlerinin arttığını, üreticilerin sahip oldukları kümeslerle tesislerin her geçen gün eskidiğini, varlıklarının değersizleştiğini belirten Bayraktar, şunları kaydetti; “Örneğin 5 milyon liralık yatırımla kurulan bir kümes en az 10 yılda kendini amorti etmesi gerekirken elde edilen gelire göre bu 25 yıla kadar yükselmiştir. Birçok kümes yüksek maliyet ve sürdürülemez gelir nedeniyle borçlarını ödeyememiş, işletmesini kapatmış veya borç karşılığı bankaya vermek zorunda kalmıştır. Ayakta kalmaya çalışan işletmeler ise bu şekilde daha fazla devam edemeyeceklerini söylemektedir. Bu durum sektöre yeni işletmelerin girmesini de engellemektedir. Birçok girişimci sektörde karlılık olmadığı için yatırım yapmaktan vazgeçmişlerdir.”
‘FİYATLAR ÜRETİCİ LEHİNE REVİZE EDİLMELİ’
Üretime ilişkin sorunların giderilmemesi durumunda tüketicinin makul fiyatlarla tavuk eti almasının gün geçtikçe zorlaşacağını vurgulayan Bayraktar, Türkiye İstatistik Kurumu’nun temmuz ayı verilerinin de tavuk eti üretiminde yaşanan sorunları teyit ettiğini bildirdi. Bayraktar, kanatlı eti üretiminin temmuzda geçen yılın aynı ayına göre yüzde 7,1 azaldığını, ocak-temmuz dönemindeki azalmanın yüzde 2,2 olarak gerçekleştiğini ifade etti.
Sorunların böyle devam etmesi durumunda hem üretim hem tüketim hem de ihracat ayağında ciddi sorunlar yaşanabileceğine dikkati çeken Bayraktar, üreticilerin beklentilerini şöyle aktardı; “Üreticinin tavuk başına alacağı ücret sürdürülebilir seviyeye getirilmelidir. Ocak ayı beklenmeden fiyatlar acilen üretici lehine revize edilmelidir. Sözleşmede belirlenen üretici fiyatları, şeffaf bir şekilde üreticiye sürdürülebilir bir gelir sağlayacak, performansa dayalı belli bir metodolojiye bağlı olarak belirlenmelidir. Bu konuda paydaşlarca oluşturulacak komisyonca bir çalışma yapılmalıdır. Üretici örgütleri aktif hale getirilmeli, daha fazla üreticinin örgüte üye olması için teşvik edici politikalar hayata geçirilmelidir. Son günlerde yaşanan kalifiye eleman sıkıntısına çözüm bulunmalıdır. Sektör masaya yatırılmalı, üretim, pazarlama, dış ticaret olmak üzere kısa, orta ve uzun vadeli atılacak adımlar belirlenmeli, bu adımlar titizlikle takip edilmelidir.”
