DORAK’TAN İZLENİMLER

Eski Bursa Yolu’nda Taşpınar Köyü’nden sonra göl manzaralı güzel bir köye uğruyor yol…

Dorak Köyü yaklaşık 700 yıl önce kurulmuş. Köy Ulubat Gölü kenarında. Göle doğru seyir terası var. Köylülerin Odaaltı dedikleri yerden manzara harika. Sanıyorum bu bölgeden geçen Türkmenler manzarayı görünce ağızları açık kalmış. “Burada biraz DURAK” demişler… “DURAK” dedikleri yer, zamanla DORAK şekline dönüşmüş.

Dorak, Mustafakemalpaşa’ya 20 km uzaklıkta Uluabat Gölü’ne hakim tepe üzerinde Eski Bursa Yolu’nun solunda orman içinde güzel bir köy.

YAŞAYAN KÖYLÜLERDEN ANILAR

Eskiden Dorak Köyü’nde hasırcılık mesleği her evde varmış. Hasırcılık mesleği basit şekilde tezgâhlarda yapılırmış. Göl içinden biçilen sazlar kurutulur, demet halinde evlere getirilirmiş.

87 yaşındaki Hanife Akın Nine, yıllar önce kendi elleri ile dokuduğu hasırlara bakarken, içini çekerek o zamanlar halı ve kilim yoktu, yaşamak doğaldı. Ancak teknolojik gelişmeler yaşamı biraz daha zor hale getirdi gibi.

29 yaşındaki Adnan Kaya da, köyün alt tarafındaki çeşmeye giderken, çeşmenin üstünde mezarlık vardı, yok oldu gitti diyor.

Nizamettin Turan Bursa’da çalışmış, emekli olmuş, kendi yaptığı evine geri dönmüş. Evinin yanında yıkılmaya yüz tutmuş dede evini gösteriyor. Yaklaşık 300 yıllık diyor. Eşkıyalık zamanında köy insanları bu evde toplanırmış, diyor. Evin içine korkarak giriyoruz. Belki diyor, dedemin annesinden kalmıştır, çeyiz sandığını gösteriyor. Annemin gözleme küreği, babamın bastonu, annemin yufka açtığı sofra, el yapımı ağaç havanı göstererek elli yıl önce yaşadıklarını hatırlar gibiydi

Ulubat Gölü Kenarında seksen altı yaşındaki Halil İbrahim Akın Dede ile oturuyoruz. Karşı tepeyi göstererek, burası Pazartepe imiş. Bir zamanlar Yunan ve İngilizler buraya pazar kurarlarmış, diyor. Gölün kenarına bakın, diyor. Şimdi taşıt yolu olarak kullanılan bu yol, eskiden patika idi. Bursa’dan Mustafakemalpaşa’ya giden yolcular patikadan giderlermiş.

Atalarımız 400 yıl önce Orta Asya’dan gelmişler. Köyde içilen suyu bir teke bulmuş. Tekenin su içtiğini gören atalarımız, “burada durak” demişler. Buraya yerleşmişler. Zamanla köyün adı “Dorak” olmuş, diye anlatıverdi Halil İbrahim Dede. (Anılar Patikalar Dergisi’nin 33. Sayısından alınmıştır.)

Köyün içinde Koca Çeşme üzerinde yaşlı dut ağacı var. Belki köyün kuruluşundan beri burada yaşıyor, tarihe tanıklık ediyor, Muhtemelen meyve vermesi için aşı yapılmış. Bir tarafı siyah, bir tarafı da beyaz dut meyvesi veriyor.

ODAALTI

Köy bir tepe üzerinde kurulmuş. Bu tepenin gölü en güzel gören yeridir. Yağmurlu havalarda oturmak için üzeri tenteli banklar var. Kışın karlı günlerde yanına bir termos çay alarak, buradan göl seyredilir. Bundan başka orman ve göl manzaraları yerler de var. İncirli Kaya, Kuş Konmaz, Pazar Tepe, Devrat gibi.

PAZARTEPE

Göl kıyısında küçük bir höyük benzeri tepe. Antik dönemde Purusa Krallığı Miletepolis’e bağlı yerleşim yeri ve göl üzerindeki ticareti kontrol eden merkez imiş.

Köyde 55 hanede 140 nüfus yaşıyor. Köyde alt yapı var. Köy kahvesi misafirhane olarak hizmet veriyor. Çay 3 lira, 2025 Kasım ayında 7,5 lira. 20 yıl önceye kadar Cahit Güleç bakkallık yapmış. Günümüzde bakkal yok.

GEÇİM KAYNAKLARI

1960’lı yılların sonuna kadar köyde hayvancılık yapılıyor. Tütün ekiliyor, ipekböceği besleniyor, defne kesimi yapılıyor. Bir yıl köyün Marullu mevkii ekiliyor, bir sonraki yıl da Güvercinlik mevkii ekiliyor. Hayvanlar yayılsın, beslensin diye. 2000’li yılların başında tütün kotası gelince, tütün ekimi zamanla azalıyor ve bitiyor. Dutluklar da yavaş yavaş kesilince ipekböcekçiliği de sona eriyor.

1960’lı yılların sonuna doğru ilçe tarım teknisyenliğinden Ahmet adlı mühendis gelir, köyde zeytin yetişebileceğini anlatır. Köy halkı da zeytin fidanı edinir ve tarlalarına zeytin fidanı dikerler.  Yıllar geçtikçe zeytin fidanı dikimi çoğalır. Günümüzde tahmini 18-20 bin zeytin ağacı olduğu söylendi. Yıllık zeytin üretimi 250-350 ton civarında ve Marmara Birlik’e teslim ediliyor. Göl havzasında 2000 dönüm tapulu arazi var. Göl çekilince kuru fasulye yetiştiriliyor. Dorak fasulyesi lezzetli ve çevrede biliniyor.

Son yıllarda kara incir fidanı bahçeleri dikilmiş. Köyde ıhlamur ağaçları var. Ihlamur da geçim kaynağı.

Her hane kış mevsiminde Uluabat Gölü’nden yiyeceği kadar balık tutuyor. Bir kısmı pişiriliyor, bir kısmı da tuzlanıp, saklanıyor. Yaz mevsiminde yeniliyor.

1966 doğumlu Selahattin Tosun amatörce kayık yapıyor.

DORAK VE DEFNE

Orman Müdürlüğü kontrolünde defne dalı toplanıyor, köylüler için önemli gelir kaynağı.
Dorak Köyünden Veysel Sevinç defne dallarını kesmekle meşguldü. Kendisinden yaptığı iş ve defne hakkında bilgiler aldık.

Özellikle bu bölgede, göl kıyısında yer alan Dorak, Onaç ve Akçapınar’da Defne bitkisi yetiştiriciliği yapılıyor ve halkın bir gelir kaynağı olmaya devam ediyor.

İlçemizin özellikle Dorak, Onaç ve Akçapınar köy halklarının belli başlı geçim kaynaklarından olan defneyaprağı çok amaçlı değerlendiriliyor. Yağından sabun, yaprağından ise çeşitli dertlere deva baharatlar elde edilen defne, ilaç ve kozmetik sektörlerinde kullanılmak üzere dünyanın birçok ülkesine gönderiliyor. 

Yine gıda sanayinde, et yemeklerinde, balık konservelerinin yanında ve daha birçok yemek içerisinde tercih edilen defneyaprağı, kurutulup bazı işlemlerden geçmesinin ardından ihraç ediliyor. (Bu bilgiyi Ahmet Yordam Hocaya Veysel Sevinç verdi. 4 Mart 2022)

Köy halkı 2000’li yıllara kadar gölde yetişen sazları biçerek de geçim sağlamışlar. Biçtikleri sazları hasırcılara satmışlar. Çorumlu İbrahim Beyazoğlu köyde ev kiralar, biçilen sazlardan plaj örtüsü, seccade, çanta yapar. Köyden kişiler de çalışır. Gölde su azalınca sazlar azalır, kamışlar çoğalır. Muhtar ileride gölün yüzeyi kamışla kaplanabilir diyor. Önüne geçilmezse göl kuruyabilir.

Köyde 200 küçükbaş besleniyor. Büyük baş kalmamış.

Köy halkından her hanede peynir ustası var. Zamanında mart ayında otobüsle doğu illerindeki mandıralara gidilerek, çalışırlardı. Marmara Bölgesindeki mandıralarda da çalışanlar vardı.

Köyde 1950’li yıllarda Abilyontlu Cemil-Ziya kardeşler,  Doraklı Hasan Ağa (Yavuz), Güvercinlik Mevkiinde Hüsnü Yılmaz, Remzi Burhan, Hayati Yavuz mevsimlik mandıra işletirler. Üretilen peynirler de kayıklarla Gölyazı’ya götürülür, oradan da buzhaneye konurmuş.

Şu anda köyde Hidayet Ayer’e ait mandırada hala peynir imalatı yapılıyor. Çevre köylerden getirilen sütleri işliyor. İlçede de Doraklı Yavuz Süt, Demir Süt, Yiğit Süt, Erol Yavuz peynir imalatı yapanlar.

EĞİTİM

1961 yılında okul açılır, 1995 yılında kapanır, taşımalı eğitime geçilir. Günümüzde okula giden yok. Okulda Hamdi Öztürk, Nurettin Elçi, Durmuş İşbilen, Hayrettin Ayranköylü, Ali Ekinci öğretmenler görev yapmış.

DORAK KÖYÜ YARDIMLAŞMA DERNEĞİ (DORDER)

2015 yılında kurulur. Kurucu başkanı Ünal Suna. Başkanlığı Ünal Suna yapıyor. DORDER eğitim, sağlık, cenaze, düğünlerde yardımcı oluyor.

DORAK YAMAÇ PARAŞÜTÜ PİSTİ

2017 Yılında Yamaç Paraşütü pilotu Rahmetli Ahmet Gülderen’in keşfettiği kalkış pistini Mustafakemalpaşa Belediyesi destekleri ile 2021 yılında daha güvenli uçulabilir bir pist haline getirilmiştir. Uygun hava koşullarında yamaç paraşütü pilot lisansı olan pilotlar Uluabat Gölü manzarasında uçuş yapıyorlar.

KAYNAK KİŞİLER

Ünal Suna 1975 doğumlu, emekli, çiftçi. Muhtar Ünal Suna Dorak Köyü Yardımlaşma Derneği (DORDER) kurucu başkanı ve şu andaki başkanı, Hüseyin Türen kahveci, Şerafettin Kaya, 1989-1994 arası köy muhtarı, İbrahim Tancı, köy imamı, Ahmet Yordam (Öğretmen-Fotoğraf sanatçısı), Bahadır Özşekerci (serbest meslek) Patikalar Dergisi Sayı: 33, Tan Gazetesi  https://www.gastearsivi.com/gazete/tan/2 sitesinden alınmıştır. Rasim Balaban Emekli öğretmen-Yerel Kültür Araştırmacısı